1. Vẩn đục dịch kính là gì?

Vẩn đục dịch kính (hay “ruồi bay trước mắt”) là những chấm đen, đốm, vệt, sợi hoặc hình mạng nhện xuất hiện trong trường nhìn. Chúng di chuyển theo ánh nhìn của mắt và thường dễ thấy nhất khi nhìn vào nền sáng như bầu trời, tường trắng, màn hình.

 

Vẩn đục hình thành do những thay đổi trong dịch kính – chất dạng gel chiếm phần lớn thể tích phía sau nhãn cầu. Khi dịch kính bị thoái hóa hoặc xuất hiện những vật chất lơ lửng bên trong, chúng tạo ra bóng trên võng mạc và gây cảm giác “đốm đen trôi nổi”.

 

2. Triệu chứng của vẩn đục dịch kính

 

 

Người bệnh thường mô tả các biểu hiện:

• Nhìn thấy đốm đen, vệt, sợi, hoặc ruồi bay trong tầm nhìn.
• Vẩn đục di chuyển theo hướng mắt nhìn.
• Nhìn rõ hơn khi nhìn lên bầu trời sáng hoặc tường trắng.
• Đôi khi có cảm giác mờ thoáng qua khi vẩn đục che trục thị giác.
• Có thể thấy vẩn đục ngay cả khi nhắm mắt trong điều kiện ánh sáng mạnh.

Các vẩn đục thường tồn tại lâu dài, ít thay đổi và đôi khi tồn tại nhiều năm.

 

3. Nguyên nhân gây vẩn đục dịch kính

Có nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là:

 

3.1. Thoái hóa dịch kính (nguyên nhân thường gặp nhất)

• Dịch kính gồm 99% nước và 1% collagen – acid hyaluronic.
• Khi lão hóa, acid hyaluronic giảm khả năng giữ nước → dịch kính hóa lỏng.
• Các sợi collagen kết tụ thành bó → tạo vẩn đục.

3.2. Bong dịch kính sau

Theo tuổi tác, dịch kính co rút và tách khỏi võng mạc. Quá trình này có thể gây:

• Cảm giác “chớp sáng” (photopsia).
• Kéo giật võng mạc → có thể gây rách võng mạc hoặc thậm chí bong võng mạc (khoảng 1% trường hợp).

 

3.3. Các nguyên nhân khác

• Viêm trong mắt.
• Xuất huyết dịch kính.
• Chấn thương mắt.
• Sau phẫu thuật đục thủy tinh thể.
• Cận thị nặng (dịch kính thoái hóa sớm).
• Bẩm sinh (xuất hiện từ rất nhỏ).

 

4. Ai dễ bị vẩn đục dịch kính?

• Người trên 40 tuổi.
• Người cận thị (xuất hiện sớm hơn và nhiều hơn).
• Người có bệnh lý võng mạc: tiểu đường, viêm màng bồ đào,…
• Người từng phẫu thuật mắt.
• Người từng bị chấn thương mắt.

 

5. Khi nào vẩn đục dịch kính là nguy hiểm?

 

 

Mặc dù phần lớn vẩn đục là lành tính, bạn cần đi khám ngay nếu:

• Xuất hiện đột ngột nhiều đốm đen.
• Kèm theo chớp sáng.
• Xuất hiện màn đen che một phần tầm nhìn.
• Sau tai nạn hoặc chấn thương mắt.
• Sau phẫu thuật mắt.

Đây có thể là dấu hiệu rách võng mạc hoặc bong võng mạc – cần điều trị sớm bằng laser hoặc phẫu thuật.

 

 

6. Chẩn đoán vẩn đục dịch kính

Bác sĩ sẽ thực hiện:

• Soi đáy mắt (quan trọng).
• Khám võng mạc ngoại vi để phát hiện rách.
• Siêu âm mắt nếu dịch kính quá đục.

Việc khám chuyên khoa giúp loại trừ những tình trạng nguy hiểm.

 

7. Điều trị vẩn đục dịch kính

Hiện nay có một số phương pháp:

 

7.1. Theo dõi – phương pháp phổ biến nhất

Phần lớn vẩn đục dịch kính không cần điều trị, vì mắt sẽ thích nghi sau vài tuần hoặc vài tháng.

 

7.2. Phẫu thuật (vitrectomy)

Cắt dịch kính giúp loại bỏ vẩn đục nhưng ít được chỉ định vì:

• Nguy cơ biến chứng: nhiễm trùng, xuất huyết, đục thủy tinh thể, bong võng mạc.
• Chỉ dùng khi vẩn đục gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng thị giác và sinh hoạt.

 

7.3. Laser YAG điều trị vẩn đục

• Áp dụng cho một số loại vẩn đục đặc hiệu.
• Hiệu quả thay đổi tùy từng trường hợp.
• Cũng có rủi ro nên không phải ai cũng phù hợp.

Lưu ý: Không có thuốc nhỏ mắt hoặc thực phẩm chức năng nào được chứng minh làm tan vẩn đục dịch kính.

 

8. Có cách nào phòng ngừa không?

Hiện không có phương pháp phòng ngừa tuyệt đối.
Tuy nhiên, khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm rách võng mạc hoặc các bệnh lý đi kèm.

 

9. Khi nào nên đi khám vẩn đục dịch kính tại bệnh viện?

Hãy đến khám ngay nếu bạn:

• Thấy nhiều vẩn đục xuất hiện đột ngột.
• Có ánh chớp lóe khi nhìn vào tối.
• Tầm nhìn mờ dần hoặc có mảng đen che tầm nhìn.
• Có bệnh lý nền: tiểu đường, cận thị nặng, đã phẫu thuật mắt.

 

Tóm tắt

• Vẩn đục dịch kính phần lớn là lành tính và do lão hóa dịch kính.
• Một số trường hợp có thể là dấu hiệu rách – bong võng mạc, cần khám khẩn cấp.
• Điều trị chủ yếu là theo dõi; phẫu thuật chỉ dành cho trường hợp nặng.
• Khám mắt định kỳ giúp bảo vệ thị lực và phát hiện sớm các bất thường về võng mạc.

 

 

 

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ VẨN ĐỤC DỊCH KÍNH

 

1. Vẩn đục dịch kính có nguy hiểm không?

Phần lớn vẩn đục dịch kính là lành tính, nhưng nếu xuất hiện đột ngột, kèm chớp sáng hoặc màn đen che mắt thì có thể là dấu hiệu rách – bong võng mạc. Khi đó cần khám ngay.

 

2. Vẩn đục dịch kính có tự hết không?

Một số sẽ giảm cảm giác khó chịu sau vài tuần – vài tháng khi mắt thích nghi.

Tuy nhiên, nhiều vẩn đục không biến mất hoàn toàn.

 

3. Có thuốc nhỏ hoặc thực phẩm chức năng nào làm tan vẩn đục không?

Không. Hiện chưa có thuốc nào được chứng minh điều trị vẩn đục dịch kính.

 

4. Khi nào cần đi khám ngay?

Chớp sáng như tia chớp.

Nhiều đốm đen xuất hiện đột ngột.

Thị lực giảm.

Mảng đen che tầm nhìn.

Sau chấn thương mắt hoặc phẫu thuật.

 

5. Điều trị bằng laser có hiệu quả không?

Laser YAG có thể áp dụng cho một số dạng vẩn đục đặc thù nhưng không phải ai cũng phù hợp. Cần khám bác sĩ chuyên sâu để đánh giá.

 

6. Vẩn đục dịch kính có liên quan đến cận thị không?

Có. Người cận thị nặng dễ bị thoái hóa dịch kính sớm → vẩn đục xuất hiện từ tuổi trẻ.

 

7. Phẫu thuật vẩn đục dịch kính có an toàn không?

Có thể phẫu thuật cắt dịch kính nhưng ít được chỉ định vì tồn tại nguy cơ: nhiễm trùng, xuất huyết, đục thủy tinh thể, bong võng mạc.

 

8. Trẻ nhỏ có bị vẩn đục dịch kính không?

Hiếm nhưng có thể. Xuất hiện sớm thường khó điều trị hơn.

 

9. Vẩn đục dịch kính có phòng ngừa được không?

Không có cách phòng ngừa tuyệt đối, nhưng khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm các biến chứng võng mạc.

 

Thông tin liên hệ Bệnh viện Mắt Miền Đông

📍 Địa chỉ: 712A Cách Mạng Tháng Tám, Phường Bà Rịa, TP.HCM

📞 Hotline: 0879 712 712 – 0798 712 712

🌐 Website: www.benhvienmatmiendong.com